Herb i Dzieje Buska-Zdroju

On 13 marca 2015 by podrozewagabundy.pl

Dzieje Buska-Zdroju

 

DSCF3949

Herb Buska Zdroju umieszczony na ścianie budynku sanatorium Włókniarz. Źródło: Zdjęcie własne

    Busko Zdrój w swoim herbie ma 16 promieniowe słoneczko, które każdemu turyście, wczasowiczowi, czy też  kuracjuszowi dodaje otuchy. Herb można zobaczyć w wielu miejscach, np. pięknie wygląda na okazałym gmachu sanatorium Włókniarz, stąd pochodzi zrobione i zamieszczone przeze mnie zdjęcie.

Ponadto przy granicy dróg dojazdowych do miasta, na betonowych pionowych tablicach zostały umieszczone obrazy słoneczka herbu miasta. Zauważyłam, że po trudach wycieczki i zmęczeniu turyści wypatrują tych monumentalnych tablic i oddychają z ulgą, gdy okazuje się, że już przekroczyli granice miasta. Początkowym herbem miasta była Monstrancja, ponieważ założycielami  i właścicielami miasta był zakon Norbertanek.

Len zlocisty

     Dzieje Buska Zdroju sięgają wczesnego średniowiecza. Z cennej publikacji „Kościół pw. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Marii Panny w Busku Zdroju” (praca zbiorowa pod redakcją Dariusza Kalety wydana w Busku Zdroju w 2014 r.) dowiedziałam się, że w powstaniu miasta ważną rolę odegrały trzy akty prawne, tj. – pierwszy dokument 1160 r. dotyczył powołania do życia parafii we wsi Busk, drugi- wydany pomiędzy 1180 – 1185 r. spowodował powołanie klasztoru premonstrateńskiego oraz trzeci akt prawny, który dochował się do naszych czasów i jest w posiadaniu Archiwum Akt Dawnych w Warszawie, to testament Dersława z Buska, który spisał ten akt przed wyruszeniem na wojnę.

Parafia pw. NPNMP w Busku Zdroju

Testament Dersława Źródło: Parafia pw. NPNMP w Busku Zdroju

    Niewątpliwie jest to interesujący dokument, wspominają o nim przewodnicy na wycieczkach po Ponidziu, pozwolę sobie zacytować fragment z tego aktu . „Ja Dzierżko…….przekazuję dobra moje w taki sposób. Jeśli żona moja zapragnie poślubić innego męża, daję jej Wisłokę; jeśli we wdowieństwie świeckim pozostanie, niech będzie jej dana Wyżnica i tylko na tych dwóch wsiach pozostanie ze swoją służbą, czyli ze sługami i służebnicami, którzy tam są. Jeśli zaś kiedykolwiek za łaską Boga, zapragnie w wyżej wymienionym miejscu złożyć śluby zakonne, jak mi to kiedyś pod przysięgą obiecała daję jej całe moje dziedzictwo…….Jeśli zaś zechce złożyć śluby w innym klasztorze, ze wszystkich wyżej wymienionych majętności i pozostałych dóbr nic nie będzie jej dane, prócz sukni, którymi się okrywa, również  brat mój biskup Wit, lecz bracia i siostry wspomnianego zgromadzenia wszystko to niech posiadają wiecznym prawem…..” Tak więc, żona dzielnego rycerza wstąpiła do zakonu zgodnie z wolną męża, a  zakon Norbertanek z mocy prawa stał się właścicielem Buska, aż do 1919 r., w którym odbyła się kasata klasztoru Norbertanek, Busko jako dobro zakonne przechodzi pod egidę rządu Królestwa Polskiego.milek-wiosenny_7211334475037

Pierwszy akt prawny nadania Buskowi praw miejskich na prawie Środy Śląskiej (prawo niemieckie) wydał książe Leszek Czarny, został podpisany 27 sierpnia 1287 r. (widoczny poniżej).

1024px-JKRUK_20081017_AT_LOKACJI_BUSKA_DSC04906 (1)

Akt książęcego zezwolenia na lokalizację Buska Źródło:1024px-JKRUK_20081017_AT_LOKACJI_BUSKA_DSC04906 (1)

  Warto podkreślić, że w Busku lubili przebywać królowie polscy. Kazimierz Wielki na Ponidziu często  polował, z buskowych kąpieli solankowych korzystała królowa Jadwiga w 1393 r.,  król Władysław II Jagiełło, który dla Buska wiele zrobił, potwierdził prawa miejskie i jednocześnie nadał przywilej miastu organizowania cotygodniowych targów oraz dwóch jarmarków rocznie. Król Zygmunt Stary w 1537 r. potwierdza prawa miejskie. Dwukrotnie miasto odwiedził w 1784 r. i 1787 r. król Stanisław August Poniatowski. Na przestrzeni dziejów miasta nie ominęły kataklizmy i spustoszenia dokonywane rękami najeźców. W 1241 r. Busko zostało zniszczone przez hordy Tatarów. Wielki pożar miasta miał miejsce 1563 r., a drugi – w 1820 r. pochłonął znaczną część miasta, natomiast dotkliwy pożar kościoła NPNMP miał miejsce  w 1590 r. W 1661 r. buskowian dopada straszliwa zaraza, która pustoszy miasto, następnie w 1852 r. epidemia cholery zbiera swoje żniwo wśród mieszkańców miasta. W 1795 r. podczas III rozbioru Polski miasto przechodzi pod władanie Austrii, czyli dynastrii Habsburbów. Napoleon Bonaparte tworząc Księstwo Warszawskie przyłącza Busko w 1809 r., jako rdzennie polskie ziemie.  Następnie po upadku Napoleona, na Kongresie Wiedeńskim w 1815 r. zdecydowano, że miasto zostanie włączone do Królestwa Polskiego, tym samym zostało skazane na bycie przez dziesiątki lat w zaborze rosyjskim. Ruchy wyzwoleńcze w regionie Ponidzia były bardzo silne.

images szabla

Za udział mieszkańców Buska w powstaniu styczniowym ukazem carskim z 1869 r. miasto pozbawiono praw miejskich. Ponownie prawa miejskie Busko odzyskuje w 1916 r. W annałach najnowszych wydarzeń historycznych jest podkreślona bohaterska postawa mieszkańców Buska Zdroju i innych mieszkańców miast i wsi regionu Ponidzia. Tuż po wybuchu II Wojny Światowej 9 września 1939 r. 22 Dywizja Piechoty Górskiej Wojska Polskiego stoczyła bohaterską walkę z oddziałami niemieckimi pod Broniną. Podczas tej bitwy poległo na polu chwały 200 żołnierzy Wojska Polskiego. Bardzo odważnym działaniem była likwidacja szefa niemieckiego gestapo Petersa 12 lipca 1944 r., której na rynku miejskim dokonali  żołnierze Batalionów Chłopskich. Busko Zdrój zostało oswobodzone 13 stycznia 1945 r. (wcześniej o 4 dni niż Warszawa) przez 33 korpus piechoty gwardii gen. leint. Lebiedenki, 5 armii gwardii, 1 Frontu Ukraińskiego.

DSCF3947

Busko Zdrój. Otulina parku Zdrojowego , w tle budynek sanatoryjny. Źródło: Zdjęcie wlasne

9 komentarzy to “Herb i Dzieje Buska-Zdroju”

  • dana

    Też lubię podróże i byłam przelotnie w Busku,ale po tak pięknym opisie mam zamiar wybrać się do sanatorium i w wolnym czasie wszystko dokładnie zwiedzić.Pozdrawiam. Dana

    • podrozewagabundy.pl

      Cieszę się bardzo, że zachęciłam do odwiedzenia Ponidzia, ten region zasługuje na to żeby o nim pamiętać. Pozdrawiam Alicja

  • I have fun with, lead to I discovered just what I used to be looking for.
    You’ve ended my four day lengthy hunt! God Bless you man. Have a great day.
    Bye

  • Pretty great post. I simply stumbled upon your blog and wished
    to say that I have truly loved browsing your blog posts.

    After all I will be subscribing on your rss feed and I’m hoping you write once more soon!

  • You are so cool! I don’t think I have read through anything
    like this before. So wonderful to discover another person with some genuine thoughts on this subject matter.
    Really.. thank you for starting this up. This site
    is one thing that’s needed on the internet, someone with a bit of originality!

  • Hello! I simply want to offer you a huge thumbs up for your excellent information you’ve got on this site on this post.
    I’ll be returning to your website for additional soon.

  • This is my first time go to see at here and i am actually
    happy to read all at alone place.

  • It really is perfect time to make some plans for the longer term and it can be
    a chance to be at liberty. We have learn this set up and in case I
    could I wish to counsel you few fascinating things or advice.
    Perhaps you can write next articles regarding this informative article.
    I prefer to read more things about it!

Trackbacks & Pings

  • removalists interstate says:

    removalists interstate

    Please let me know if you’re looking for a article author for your weblog. You have some really great posts and I feel I would be a good asset. If you ever want to take some of the load off, I’d love to write some articles for your blog in exchange f…

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Ta strona korzysta z ciasteczek (cookies).

Więcej informacji o cookies